|
SAYI 1 |
Web Sayfası |
Dr. Derya ŞİRE Dr. N. Cem KINACI |
Bilgisayar teknolojisinin büyük bir hızla gelişmesi bilgisayarları tıp biliminin vazgeçilmez araçları haline getirmiştir. Bilgiler, bilgisayar ortamında metin, resim, ses ve video görüntüleri ile entegre edilerek multimedia dosyaları halinde sunulabilmektedir. Bu bilgilere ve dosyalara internet bağlantısı ile, dünyanın her yerinden bir klikle ulaşılabilmektedir. İnternetteki bilgi kaynakları araştırmacılar, eğitimciler ve klinisyenler için değeri ölçülemeyecek bilgi kaynaklarıdır.
İnternet, milyonlarca bilgisayarın birbirleriyle iletişim kurabilmesi ve böylece bilgi değişimi yapabilmesini sağlayan ve standart protokolleri kullanan uluslararası büyük bir bilgisayar ağıdır. Kullanılan dil ağırlıklı olarak İngilizce olup özel ve resmi kuruluşları, üniversiteleri, kişileri birbirine bağlamaktadır. Her türlü bilgi sınırsız olarak herkesin kullanımına sunulmaktadır.
İnternette ilk adım Amerika'da atılmıştır. Başlangıçta askeri amaçlarla kullanılmışken daha sonra bilimsel çevrelerce de kullanılmaya başlanmıştır. Şu anda 170 ülke internete bağlanmış durumdadır. 1996 yılı başında 40 milyon olan internet kullanıcı sayısının 2000 yılına kadar 200 milyona ulaşacağı tahmin edilmektedir. Türkiye'de internet bağlantısı ilk defa Tübitak ve ODTÜ tarafından 1991 yılında gerçekleştirilmiştir.
İsteyen herkes internete aktif veya pasif olarak katılabilir ve interneti kullanabilir. İnterneti kullanmak grafik tabanlı programlarla oldukça kolaylaşmıştır. İnternete bağlanmak için 3 araca gerek vardır:
1. Bilgisayar
2. Bilgisayar-İnternet bağlantısını sağlayacak
araç: Bu modem olabileceği gibi doğrudan bağlantı da olabilir.
3. Servis sağlayıcı kuruluş.
İnternetin çalışması Müşteri/Hizmet veren (Client/Server) esasına dayanır. Müşteri (bu genellikle bir browser-gözatıcı program-'dır) yardımı ile server'a veriler sorulur. Talep edilen hizmet server tarafından karşılanır. Müşteri/Server arasındaki ilişkiyi (veri alışverişi) mümkün kılmak için ortak kurallar izlemek gerekmektedir. Bu kurallar protokol olarak adlandırılır. Transmission Control Protocol/Internet Protocol (TCP/IP) bilgisayarlar ile bilgisayar ağlarının bağlanmalarına ilişkin çok sayıda protokolün toplamıdır.
İNTERNET ARAÇLARI
E-mail (Elektronik Posta): İnternette herşey elektronik postanın gönderilmesi ile başlamıştır. Dünyanın en büyük posta ağıdır. Bu yolla birkaç milyon kişiye çok kısa sürede ulaşmak mümkündür. Diğer kullanıcılara hızlı, ucuz ve güvenli bir yolla elektronik posta gönderilmesini sağlamaktadır.
WWW (World Wide Web): Www internete bugünkü
popülaritesini ve kullanım kolaylığını kazandıran önemli bir gelişmedir.
Şu anda internet üzerinde değişik renk ve şekillerde yazı, resim, ses,
video görüntüleri almamızı sağlamakta olan www, başlangıçta yalnızca yazıya
dayalı bilgi iletimi yapmaktaydı. Son birkaç yıl içerisinde Mosaic, Netscape,
İnternet Explorer gibi gözatıcı (browser) yazılımların ortaya çıkması ile
birlikte, yalnızca yazı değil; resim ses, görüntü, kısaca herhangi bir
multimedya bilgisini de kullanıcıya ulaştırmaya başlamıştır.
Hipermedia sistemi olarak da adlandırılabilecek
www, bir çok grafik olanaklar sayesinde göze hitap eden menü veya dökümanlar
sunar. Bunlar "hypertext" özelliğinde olup HTML (HyperText Markup
Language) protokoluna uygun yazılmıştır. Aktif kelime veya şekillere
mouse ile tıklayarak pencereler (veya sayfalar) arasında diğer menü seçeneklerine
veya dökümanlara geçiş sağlanır. Bu işlem sırasında ilgili sayfaların hangi
bilgisayarda kayıtlı olduğu hiçbir önem taşımaz.
FTP (File Transfer Protocol: Dosya Aktarım Protokolu): Yalnızca dosya aktarımı amacıyla uzak bilgisayarlara bağlanabilmeyi sağlar. Dosya ve dosyalar uzak bilgisayara yollanabilmekte (uploading) veya uzak bilgisayardan alınabilmektedir (downloading).
IRC (İnternet Relay Chat): İnternet üzerinde canlı diyalog ve tartışmaların yapılabildiği, aynı anda birçok kişinin mesajlarla sohbet edebildiği ortamlardır. Kullanıcılar bu amaçla sohbet kanalı adı verilen alanlarda toplanırlar.
Newsgroups (Usenet, Listserv: Haber grupları): Tartışma grupları sistemidir. Herhangi bir konuda kendine dünya üzerinde bir tartışma arkadaşı veya grubu arayan bir kullanıcı mutlaka uygun bir arkadaş veya grup bulacaktır. Şu anda binden fazla Newsgroups oluşmuş durumdadır. Bazı gruplara katılabilmek için abone olmak gerekmektedir.
Telnet: İnternet kullanıcılarının, internette bulunan herhangi bir bilgisayara bağlanabilmelerini ve o bilgisayarı kendi bilgisayarları gibi kullanıp hizmetlerinden faydalanabilmelerini mümkün kılar. Bu amaçla Unix programı (metin tabanlı bir program) kullanılmaktadır.
Gopher: Farklı bilgisayarlardan metinlerin
ve diğer dosyaların bulunmasını ve aktarılmasını sağlar. Gopher sistemi
geliştirilmiş bir www'in bir tür ön aşamasıdır. Artık sık olarak kullanılmamaktadır.
Archie: Her Archie-server'ı tüm dünyadaki FTP-server'ların
dosya içeriklerini kapsayan bir veri bankası bulundurur ve kullanıcılara
bu bilgilere nasıl ulaşılabileceğini gösteren bir arama mekanizması sunar.
İNTERNETİN MEDİKAL KULLANIMI
İnternetin tıp alanındaki en önemli ve yaygın kullanım şekli internetteki bilgi kaynaklarına ulaşımdır. Günümüzde hekimler tıbbi bilgilere en sık kaynak kitaplar, peryodik yayınlar ve medline gibi bibliyografik sistemler ile ulaşabilmektedir.
Uluslararası Tıp İndeksine (Index Medicus) giren peryodik dergilerdeki makalelerin isim ve özetleri 1966 ve sonraki yılları kapsayacak şekilde Medline ismi verilen bir bibliyografik veritabanı sisteminde toplanmıştır. Bu veriler bazı merkezi kütüphaneler veya çeşitli tarama programları ile birlikte CD-Rom'lar halinde hekimlerin kullanımına sunulmuştur.
İnternet günümüzde bilgiye ulaşmada hekimler için yeni bir çığır açmıştır. İnternet ile tıbbi kaynaklara diğer yöntemlere göre daha kolay ve ekonomik bir şekilde ulaşmak mümkündür. Bazı medikal bilgi kaynakları ve dergiler ise günümüzde sadece elektronik olarak yayınlanmakta ve ancak internet ile ulaşılabilmektedir.
İnternette bilgiye ulaşmak dışında diğer tıp merkezleri, hastaneler ve üniversiteler arasında sürekli bağlantı kurulabildiği gibi rahatlıkla klinik konsültasyonlar yapılabilmektedir. Haber grupları ile fikir ve bilgi alışverişinde bulunulabilmektedir.
DİOMED HASTANESİ WEB SİTESİ
Hastanemiz web sitesi Temmuz 1999'da hazırlanmış olup düzenli olarak güncelleştirilmektedir. Site yaklaşık 20 sayfadan oluşmaktadır. Sitenin URL adresi http://members.tripod.com/diomedhastane 'dir.
"Ana sayfa"da, Genel, Hastane Hizmetleri, Teşhis, Tedavi ve Poliklinik Üniteleri, Tetkik Hazırlıkları, Tetkik Ücretleri, Check-up Programı, Hastane Yayını, Linkler, Tıp Kaynakları ve Medline aktif başlıkları (browser programlarında altı çizili olarak görülmekte) bulunmaktadır. Ayrıca sayfa sonunda şikayet ve dilekler için e-mail bağlantısı ile Diomed Web sitesini hazırlayan Dr. Erol Akgül'ün kişisel web sitesine link de bulunmaktadır. Ayrıca ziyaretçi sayısını gösteren bir sayaç mevcuttur.
"Genel" bağlantılı dosyada Diomed Hastanesi hakkında kısa bir bilgiye ulaşmak mümkündür. "Hastane Hizmetleri" bağlantısı ile ana hatlarıyla üniteler ve "Teşhis, Tedavi ve Poliklinik Üniteleri" bağlantısı ile de bu ünitelerin neleri kapsadığı görülebilmektedir.
"Tetkik Hazırlıkları" linki ile hastalara yönelik olarak, yaptıracakları tetkikler için gerekli ön hazırlıklar ile ilgili bilgi verilmektedir. Hastalar internet bağlantısı ile 24 saat bu bilgilere ulaşabilmektedirler.
"Tetkik Ücretleri" bağlantısı ile ücretlerle ilgili olarak Türk Tabipler Birliğine link ve tetkik ücretlerinin öğrenilebileceği bir telefon numarası bulunmaktadır.
"Check-up Programı" bağlantısı tıklanarak hastanede uygulanmakta olan check-up programları, fiyatları ve bir alt sayfada check-up program içerikleri öğrenilebilmektedir.
"Hastane Yayını" linkine tıklayarak hastanemiz tarafından yayınlanmaya başlayan SYMPOSIUM adlı bültenle ilgili bilgilere ve yayınlanmış olan eski sayılara ulaşabilirsiniz.
"Linkler" bağlantısında ise genellikle "List2000" menülerine linkler içeren genel başlıklar bulunmaktadır. Bu başlıklarla her türlü bilgiye ve sitelere indeksler veya ana başlıklar ile ulaşmak mümkündür.
"Medline" ile Medscape, Pubmed ve Healthgate sitelerine ulaşılabilmekte ve tıbbi dergiler 1966'dan itibaren taranabilmektedir.
"Tıp Dünyası" bağlantısı ile medikal arama motorlarına, medikal indekslere, medikal dernek ve kütüphanelere, medikal elektronik dergilere, tartışma gruplarına ve özel uzmanlık dallarına ulaşılabilmektedir.
Diomed Hastanesi web sayfasındaki bu linkler ile medikal ağırlıklı olmak üzere tüm alanlarla ilgili sitelere ulaşılabilmektedir.
Sonuç olarak, internet hızla büyümeye devam etmektedir ve bilimsel olarak kullanımı özellikle üniversitelerin katılımı ile artmaktadır. Fakat bilimsel olmayan amaçlarla kullanımının da hızla yayılması, sadece bilimsel amaçlarla kullanımı ön görülen "İnternet 2"nin devreye girmesine neden olmuştur. Hızla gelişen bu teknolojiye ayak uydurabilmek için en azından mevcut teknolojiyi öğrenmek ve kullanmak gerekmektedir.
REFERANSLAR